Een oud Tolteeks recept voor een vrij en gelukkig leven

Een vrij en gelukkig mens zijn. Dat willen we allemaal wel. En dat hebben we ook altijd gewild. De Tolteken, een volk dat tussen de tiende en de twaalfde eeuw in Mexico woonde, stippelden een supersimpele route uit naar een vrij en gelukkig leven. Niet: een plan met oneindig veel stappen en ontelbaar veel externe omstandigheden die magischerwijs op hun plek moeten vallen. Wel: vier simpele leefregels voor iedere dag.



Dus: hoe je een vrij en gelukkig mens wordt? Het antwoord op deze vraag vatten de Tolteken samen in vier inzichten:

1. Wees onberispelijk in je woorden.

2. Vat niets persoonlijk op

3. Ga niet uit van veronderstellingen.

4. Doe altijd je best.

Het antwoord is zo simpel en overzichtelijk, dat je je afvraagt waarom niemand je dit ooit eerder zo helder uitgelegd heeft. En zo toepasbaar dat het – tenminste, als je het mij vraagt – echt een heel effectieve methode is om vooral je manier van kijken aan te passen. En daarmee meteen fijner in het leven te staan.

1. Wees onberispelijk in je woorden


Niet liegen, maar je eigen waarheid spreken. Dat klinkt misschien makkelijk, maar kan nog best ingewikkeld zijn. Want je eigen waarheid en je primaire reactie hebben vaak alleen in de verste verte iets met elkaar te maken. 

  • Ben je boos omdat je partner nooit helpt in het huishouden, of ben je gewoon supermoe omdat je overweldigd wordt door alles wat je moet doen en je dringend behoefte hebt aan wat ondersteuning?

  • Ben je boos omdat je broertje weer aan het roken is, of voel je je machteloos omdat iemand die jou dierbaar is iets doet wat zijn gezondheid in gevaar brengt?

  • Ben je boos omdat je niet uitgenodigd was voor een spontaan etentje met vrienden, of ben je verdrietig omdat je bang bent dat ze niet aan jou gedacht hebben omdat jij minder betekent voor hen dan zij voor jou?

Maak er een gewoonte van om op zoek te gaan naar die échte waarheid. Aan die waarheid geef je vervolgens woorden. Zorgvuldig. Anders scheep je die ander op met de ondankbare (en vaak onmogelijke) taak om tussen de regels en jouw primaire emoties door jouw echte intentie op te snorren.

Het is aan jou om te zorgen dat anderen je begrijpen


De juiste woorden vinden, valt nog niet altijd mee. Misschien komt dit je wel bekend voor:

  • “Dat bedoelde ik helemaal niet zo, jij luistert gewoon niet.”

  • “Ja nou moet je me niet op woorden vangen.”


Misschien zeg je dit zelf wel eens. Of misschien krijg je dit zelf wel eens voor je voeten geworpen in een gesprek dat ongetwijfeld voor beide partijen een weinig bevredigende uitkomst heeft.

Vergeet nooit dat jij de enige in de hele wereld bent die expert is op het gebied van wat er in jou omgaat. Kies je woorden dus zo, dat je jouw leefwereld inzichtelijk maakt voor de ander. Focus niet teveel op praten vanuit jezelf, maar kom de ander tegemoet.

Begrijpt de ander je niet, kan dat frustrerend zijn. Maar schuif de schuld niet af. Probeer je woorden de volgende keer gewoon nóg zorgvuldiger te kiezen.

Zo houd je de verantwoordelijkheid bij jezelf. En dat is top! Want eigenlijk is het gek dat we de verantwoordelijkheid zo graag afschuiven – daarmee geef je toch ook alle controle uit handen? Wat jij zegt en doet, dáár kun je makkelijk in bijsturen.

Het zijn niet alleen maar woorden


Een paar maanden geleden las ik deze column van Tommy Wieringa in het NRC. Wieringa haalde een uitspraak van Confucius aan, die mij herinnerde aan de eerste leefregel van de Tolteken. Op de vraag wat hij zou veranderen als hij het voor het zeggen had in een land, antwoordde Confucius namelijk:

“Ik zou als eerste het taalgebruik verbeteren. Want als het taalgebruik niet juist is, dan is wat wordt gezegd niet wat bedoeld wordt. En als wat gezegd wordt niet is wat men bedoelt, komen er geen werken tot stand. Komen de werken niet tot stand, dan gedijen de kunst en de moraal niet. Gedijen deze niet, dat is er geen juiste rechtspraak. Als er geen juiste rechtspraak is, dan weet de natie niet wat te doen. Daarom moet men geen willekeur dulden in het woordgebruik. Dat is waarop alles aankomt.”

Het effect van slordig taalgebruik heeft volgens Confucius dus ook op maatschappelijk niveau een enorme impact.

Woorden zijn niet alleen maar woorden. Met woorden breng je structuur aan in je eigen wereld en in die van een ander. En sta je wel eens stil bij de scheppende kracht van taal? 

  • “Dan verklaar ik u nu tot man en vrouw” geeft het startsein voor een huwelijk.

  • “Ik beloof dat ik beter mijn best zal doen” schept een verwachting.

  • “Ik stuur je het rapport vrijdag voor de lunch” schept een verplichting.

Woorden brengen echte effecten teweeg en ze ontglippen je meteen op het moment dat je ze uitspreekt. Want hoe graag je het ook zou willen, je kunt ze niet terugnemen.

Weeg ze dus zorgvuldig af en wees onberispelijk in je woorden. 

2. Vat niets persoonlijk op


Oh hoe makkelijk is het, om dingen persoonlijk op te vatten. En dan meteen lekker in de verdediging te schieten natuurlijk. De tweede leefregel van de Tolteken spoort je aan om daar vooral mee te stoppen.

Dat betekent niet hetzelfde als zeggen:

“Het boeit mij echt niet wat andere mensen vinden.”

Dikke kans ook dat de noodzaak om te stellen dat de mening van andere mensen je niet boeit, juist voortkomt uit een bovenmatig geboeid worden door de mening van anderen. En dat is jammer.

Want door te roepen dat het je niet uitmaakt, ontneem je jezelf de mogelijkheid om te zoeken naar een constructieve manier van omgaan met al die dingen die mensen om je heen de hele dag door doen, vinden en zeggen.

Niets persoonlijk opvatten betekent: besluiten dat dingen die gebeuren geen veroordeling zijn van wie jij bent.

Doet een collega ‘s ochtends vroeg op het station alsof hij jou niet ziet? Als je dat persoonlijk opvat, ga je die collega op kantoor misschien vermijden. Ga je er in plaats daarvan vanuit dat die collega misschien gewoon liever alleen is ‘s ochtends, dan haal je waarschijnlijk je schouders op en lees je zelf ook lekker rustig een boekje. Kom je die collega later die dag tegen bij de koffieautomaat denk je nu niet ‘hij wil niet met mij praten’ maar vraag je gewoon ‘hoe was je weekend?’ Veel gezelliger.

Had je een belangrijk sollicitatiegesprek en hebben je vrienden niks laten horen? “Zie je wel, ze willen niet weten hoe het gegaan is!” is best een eenzame gedachte om de hele avond in je eentje mee op de bank te zitten. Plus: het is waarschijnlijk ook gewoon niet waar. Je kunt ook bedenken dat ze natuurlijk niet de hele dag bezig zijn met jouw sollicitatie en ze vervolgens zelf even bellen om die aandacht te vragen die je blijkbaar zo graag wilt. Krijg je waarschijnlijk ook gewoon. Je weet wel: omdat ze geïnteresseerd zijn in hoe het ging. Omdat ze om je geven.

Op het moment dat je stopt met dingen persoonlijk opvatten, wordt de wereld ineens een stuk minder vijandig. Je kunt je wapenuitrusting afleggen en er zijn ineens een stuk minder sociale restricties. Lekker makkelijk. Iedereen je vriend of gewoon, je mede-planeetbewoner ofzo. Maar in ieder geval niet je vijand. De meeste mensen zijn sowieso een stuk minder met jou bezig dan jijzelf. Chill. 

3. Ga niet uit van veronderstellingen


In het verlengde van ‘niets persoonlijk opvatten’ ligt: ‘niet uitgaan van veronderstellingen’.

Je brein is ontzettend allergisch voor gebeurtenissen die het niet helemaal kan plaatsen. En dus vullen we graag zelf in. Evolutionair gezien konden verhalen met gaten namelijk ontzettend gevaarlijk zijn. Om onze overlevingskans te vergroten, moesten we onze omgeving helder in kaart brengen.

Maar dat we een verhaal sluitend hebben weten te maken, wil nog niet zeggen dat het recht doet aan de complexiteit van de werkelijkheid. En in de verhalen die we zelf invullen, komen anderen er dikwijls niet al te best vanaf.

En dat is jammer. Voor die ander, maar óók voor jezelf: want hoe vervelend is het om te leven in een wereld met mensen die allemaal dingen slecht bedoelen en allemaal dingen doen die jij niet verdiend had?

Ja maar ik hoef toch zeker niet alles zomaar te pikken?


Nee, natuurlijk niet. Sommige dingen zijn gewoon vervelend. Maar dan kun je mensen aanspreken op dat wat er daadwerkelijk gebeurd is en niet op hoe jij dénkt dat zij dit bedoelden.

“Jij vindt het maar normaal dat ik altijd alles achter je kont opruim”
is iets anders dan:
“Ik vind het niet zo fijn als je je spullen laat slingeren”.

En “jij bent er gewoon op uit om mij te kwetsen”
heeft weinig te maken met:
“ik schrik er altijd heel erg van als jij zo boos wordt”.

Reageer op wat er gebeurt. Laat de intentie bij de ander. Dat is het stuk waar hij zelf invulling aan mag geven. En jij mag daar naar vragen.

De leefwereld van de ander is net zo complex als die van jou 


Wij worden boos omdat we ons machteloos voelen.
Wij schoppen om ons heen omdat we het moeilijk vinden als iemand dichtbij komt.
Wij zeggen onhandige dingen uit onvermogen ons beter uit te drukken.

Maar die ander is een agressor
een naar mens
Of een lome zak.

Tja.

Terwijl die ander natuurlijk net zo complex is als jij. En ergens weet jij dat natuurlijk heel goed. 

Dus doet iemand iets wat jij niet prettig deed? Balen. Dikke kans dat dat helemaal de intentie niet was. Iedereen rommelt maar een beetje van dag tot dag.

Was de intentie wel om jou te kwetsen? Jeetje, dat moet toch wel vervelend zijn, dat je het in je leven nodig hebt om anderen bewust te kwetsen. Wat zal daar wel niet achter liggen?

Neem de dingen gewoon zoals ze komen en als je invulling wilt geven aan het waarom, vráág het dan gewoon. Het antwoord brengt je vast een stuk dichter bij de waarheid dan jouw eigen veronderstellingen dat zouden doen.

4. Doe altijd je best


Vier simpele inzichten, in de praktijk nog best moeilijk om er niet vanaf te dwalen. Daarom is het vierde  inzicht, dat je altijd je best moet doen. Enerzijds verbind je je daarmee aan de andere drie, anderzijds beschermt het je tegen het ons allen bekende (ja toch?) en ongekend destructieve nou-is-het-toch-al-mislukt-argument:

  • Nou heb ik toch al een koekje gegeten, dus dan kan ik net zo goed het hele pak leeg eten en morgen weer gezond proberen te eten.

  • Nou heb ik toch al twee keer sporten verzuimd, dus dan kan ik net zo goed deze week helemaal niet meer gaan en volgende week weer beginnen met mijn voornemen om drie keer per week te sporten.

  • Nou zit ik toch al een halve dag doelloos mijn mail te herstructureren en koffie te halen, dan kan ik beter morgenvroeg als ik op kantoor kom een beginnetje maken met dat grote project. 

Als je met jezelf afspreekt dat je altijd je best doet geef je jezelf ook ruimte om af en toe te falen. En het meteen weer op te pakken. Want de afspraak is immers: altijd je best doen. Als dat best even niet een al te best resultaat had, houdt niks je tegen om het het volgende moment weer op te pakken.

Doe gewoon je best. Dan wordt je best steeds beter.

Echte verandering begint met alleen maar anders kijken


Als je deze vier inzichten consequent toepast, zie je alles door een andere bril. En het mooie is: dat alleen al maakt dat dingen écht anders zijn. Want er bestaat niet zoiets als ‘dit is de werkelijkheid’. Jij kleurt jouw wereld. Dus verander je je manier van kijken, dan verandert de wereld mee.

En dat leidt weer tot ‘echte’ veranderingen. Zegmaar: veranderingen die ook zichtbaar zijn voor anderen. Want als je de wereld anders ziet, ga je jezelf anders opstellen. Waarschijnlijk wordt je houding meer open en onbevangen. En minder oordelen, betekent meer begrip voor de mensen om je heen. Daardoor gaan anderen ook anders op jou reageren. Waarschijnlijk in positieve zin.

Door de Tolteekse leefregels te volgen, pak je automatisch de verantwoordelijkheid voor je eigen geluk. Hierdoor word je een stuk minder afhankelijk van de grillen van de wereld en dat geeft weer een hoop vrijheid. Om te doen wat je wilt, om je te voelen zoals je je wilt voelen en om met meer liefde in het leven te staan.

Als ik de dingen allemaal weer even heel ingewikkeld vind, blader ik dus weer eens door het boek met de vier inzichten. Volg ik deze vier regels nog wel, of zwem ik weer lekker in mijn eigen invullingen en oordelen?

Ik hang een post-it op mijn spiegel of zet een dagelijkse reminder in mijn telefoon. Het is krachtige quick fix. Niet altijd de makkelijkste. Wel altijd quick en wel altijd fix.


Share on pinterest
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on pocket
.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *