Ook zo’n hekel aan pop-ups en notificaties? Je brein is er dol op

Ben jij de baas over je apps of zijn je apps de baas over jou? Je brein is evolutionair geprogrammeerd om zich te laten afleiden door notificaties. En dat is niet zo best voor je concentratie.


Je bent net lekker aan het werk. Of misschien is lekker niet helemaal het goede woord. Bijvoorbeeld omdat de inhoud van je huidige functie een stuk minder interessant is dan de functietitel die je van je baas op je LinkedIn mag zetten doet vermoeden.

Laten we zeggen: je bent net geconcentreerd aan het werk. 

Je hebt alle tabbladen weggeklikt – waaronder je facebook-feed, twitter-tijdlijn, de brainstorm over het verjaardagscadeau voor oom Cor en de nieuwsbrief van die tiener-blogger die jou vanuit een hangmat op Bali wekelijks uitleg stuurt over hoe ook jij je binnen nu en heel snel financieel vrij kunt spelen van bazen, opdrachtgevers en de hoop dat Winston-met-die-Achternaam komende maand bij jou op de stoep staat met een geplastificeerd kartonnetje met daarop een getal van minstens 6 cijfers. 

En dus heb je nog maar één tabblad openstaan: een rapport van 62 pagina’s dat je eigenlijk gisteren al gelezen had moeten hebben. Je hebt je door de eerste anderhalve pagina heen geworsteld en nog niet één keer koffie gehaald. Kortom: je bent heel goed bezig. Waarvoor hulde. Totdat

*pop-up*

JE HEBT EEN NIEUWE E-MAIL

Bofferd. Nee nee, natuurlijk ga je er niks mee doen – jij bent immers dat rapport aan het lezen. Maar het kan toch geen kwaad om héél even te kijken van wie die mail is? Misschien is het wel belangrijk. Of beter nog: misschien is het wel iets leuks!

Weg focus. En dit gebeurt de hele dag. Onderzoekers zagen dat kantoormedewerkers er vaak uren over doen om na een e-mailnotificatie terug te keren naar hun oorspronkelijke taak. En niet zelden wordt de pre-pop-up-taak diezelfde dag helemaal niet meer opgepakt. 

Waarom is het zo moeilijk om pop-ups en notificaties te negeren?

Vroeger was het juist heel handig om snel afgeleid te zijn 


Mogelijkerwijs is dit geen nieuwe informatie, maar: de mens trok niet altijd al met een laptop onder de arm van flexplek naar flexplek. Er was een tijd dat we niet op loopbanden renden maar achter bizons aan sprintten. Dat was omstreeks dezelfde tijd dat bramen en frambozen geen 5 euro per heel klein bakje kostten bij de Appie, maar 0 euro en een paar uur plukken ergens in de buurt van je hut. 

In die tijd was het juist handig om snel afgeleid te zijn. Als je niet bovenaan de voedselketen staat, kun je maar beter supersnel en instinctief reageren op alles wat er in je omgeving gebeurt. 

Onze leefomgeving veranderde, maar ons brein niet


En dus zijn we steeds geprogrammeerd om te leven in een wereld waarin een snel afgeleid brein je overlevingskansen vergroot. En gaat je brein ontzettend lekker op notificaties. Terwijl in de moderne wereld snel afgeleid zijn je levenskwaliteit juist bedreigt: je wilt je kunnen focussen op je werk (want anders: stress) en thuis onverdeelde aandacht hebben voor je partner (want anders: conflict). Of je kinderen. Of je cavia. Of dat boek dat al maanden als onderzetter fungeert voor het glaasje water naast je bed.

Je reflexbrein is sneller dan je denkbrein


Ben je dan helemaal overgeleverd aan je instincten? Nee, dat niet. Neuropsychiater Theo Compernolle maakt in Ontketen je brein onderscheid tussen twee verschillende hersennetwerken: het reflexbrein en het denkbrein. Grondlegger van de gedragseconomie Daniel Kahneman spreekt in zijn bestseller Ons feilbare denken over 2 verschillende typen denken: Systeem 1 en Systeem 2. Het komt grofweg op hetzelfde neer:

  • Denken in Systeem 1 gaat snel, instinctief en onbewust. Net als handelen vanuit je reflexbrein. 

  • Denken in Systeem 2 gaat langzaam, overwogen en bewust. Net als handelen vanuit je denkbrein.

Je denkbrein klopt pas aan als het feestje allang op gang is


Met je denkbrein ben je prima in staat om het belang van een nieuwe e-mail af te wegen tegen het belang van het lezen van dat rapport. Je reflexbrein is alleen veel sneller dan je denkbrein. En dus bepaalt je reflexbrein dat jouw aandacht naar die nieuwe e-mail gaat, nog voordat je denkbrein überhaupt aangehaakt is.

Als je denkbrein vervolgens besluit dat je verder niks met die mail gaat doen, is het al te laat: je concentratie is weg – die moet sowieso opnieuw opgebouwd worden. Oók als je die e-mail verder helemaal links laat liggen.

Elke keer dat je je aandacht verplaatst, door ongevraagde afleiding of omdat je zwicht voor de mythe van het multitasken, betaal je wisselkosten. Hoe dat zit, lees je in dit artikel

Je reflexbrein wil dopamine – nú


Als er een keuze te maken valt tussen genot op korte termijn en geluk op lange termijn, gaat je reflexbrein voor nú. Altijd. Dat heeft te maken met dopamine. Dopamine is een gelukshormoon en geeft een fijn gevoel. Het effect is top, maar kort.

De tevredenheid die je voelt na een dag lang gefocust werken is veel duurzamer dan een dopamine-kick. Dat is waar je denkbrein voor kiest. Je hoofd wordt dan niet meer geplaagd door dingen die je ‘had moeten doen’, maar nog steeds ergens on-afgevinkt op een post-it staan. Jij hebt de controle.

Wil je deze breineigenschap in je geheugen griffen, kijk dan Inside the mind of a master procrastinator, de Ted Talk van Tim Urban. Of – als je zelf net als Urban en ik zelf ook een meester uitsteller bent – kijk je ‘m waarschijnlijk een paar keer. Op verschillende momenten. Als je éigenlijk aan een omvangrijke, belangrijke taak zou moeten werken.

Bron: TED

Je denkbrein is snel moe – je reflexbrein is onvermoeibaar


Het onderdrukken van ieder impuls van je reflexbrein, hoe klein ook, kost wilskracht. Om die wilskracht te tonen heeft je denkbrein een stofje nodig, dat na een dag werken (en weerstand bieden tegen een eindeloze stroom e-mails en collega’s die “heel even kort” iets willen vragen) vaak op is. Je reflexbrein daarentegen, is onvermoeibaar.

Daarom zijn we na een lange werkdag extra vatbaar voor doelloos scrollen en series bingen. Je denkbrein staat op non-actief, terwijl je reflexbrein zegeviert met Netflix en de nieuwe portretfoto’s van de kinderen van Wimlex en Maxima.

Mensen zijn gewoontedieren


Dit alles bij elkaar is al meer dan genoeg om genadeloos te zwichten voor iedere pop-up die op je pad komt. Maar je bent ook nog eens ontzettend gevoelig voor gewoontevorming.

En dat is best wel handig. Gewoontevorming maakt je leven namelijk een stuk makkelijker. Het is niet te doen om bewust na te moeten denken over alles wat je doet. Daarom redeneren je hersenen dat als in situatie X handeling Y eerder een goede oplossing was, dat een volgende keer ook zo is.

Je brein slaat dit op. Hierdoor wordt het optreden van situatie X een trigger voor het automatisch vertonen van gedrag Y.

Deze triggers kunnen intern en extern zijn.

Interne trigger: Ik vind dit een saaie klus → Hm misschien kan ik wat mailtjes beantwoorden voor een snel gevoel van productiviteit

Externe trigger: E-mailnotificatie → Hé een e-mail! Moet. Ik. Zien.

Techologiebedrijven weten als geen ander hoe gewoontevorming werkt en spelen daarop in bij het ontwikkelen van apps. En geef ze eens ongelijk: hoe meer tijd jij doorbrengt met hun applicaties, hoe meer zij verdienen.

Kan ik hier iets aan doen?


Je kunt niet veranderen hoe je brein in elkaar steekt. Maar dat hoeft ook niet. Als je dit weet, weet je dat het fysiek onmogelijk is om op je op eigen kracht te verzetten tegen alle afleidingen van je technologie. Je brein staat niet aan jouw kant.

Wil je je beter kunnen concentreren, weet je dat dat de enige manier is om digitale afleidingen genadeloos te elimineren.  

  • Begin met het uitzetten van alle geluiden en notificaties. 

  • Plan momenten in dat je berichten per bulk verwerkt en houd je daaraan. Dus niet meer “even tussendoor” mailtjes en appjes beantwoorden. 

  • Geen internet nodig voor waar je mee bezig bent? Zet je wifi uit. Doe gewoon, kan jou het schelen. 

  • Geef je telefoon een plekje. Andere gebruiksvoorwerpen laat je toch ook niet de hele dag slingeren? Je hebt vast wel een la. Gooi ‘m erin. Hij kan er altijd weer uit. 

  • Blokkeer websites die in je automatische gedrag zitten, maar die je ook niks opleveren. Ik heb bijvoorbeeld een news feed eradicator aan Chrome toegevoegd die mijn hele Facebook-feed standaard vervangt door een motiverende quote. Klinkt kut, is leuk. En Block Site blokkeert als ik aan het werk ben Whatsapp en andere apps die ik als een zombie open op momenten dat ik me moeilijk kan concentreren.

Zoek uit wat voor jou werkt en werk toe naar een situatie waarin je technologie heel bewust inzet. Zodat het geen afleiding meer is, maar je productiviteit vergroot. En soms ook gewoon leuk is. Maar dan écht. 

Share on pinterest
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on pocket
.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *