Effectief emoties uiten: onthoud deze 4 basisprincipes

De meest prangende emoties zijn vaak gericht op iemand anders. Je bent gekwetst. Boos. Teleurgesteld. Emoties opkroppen is vaak geen goed idee. Want wat gebeurt er uiteindelijk met een strandbal die je onder water probeert te houden? Juist. Onvermijdelijk. Maar emoties uiten is vaak best ingewikkeld. Hoe doe je dat effectief? Met deze 4 basisprincipes kom je een heel eind:


1. Ga op zoek naar de behoefte die achter je emotie zit.

2. Schiet niet in de conflictmodus of in de ik-heb-gelijk-modus, maar ga op zoek naar gemeenschappelijke grond.

3. Leer om je emotionele reactie te vertragen.

4. Verwar het gedrag van de ander – en waar jij dus blijkbaar emotioneel op reageert – niet met zijn of haar intentie.

1. Focus je op de behoefte achter de emotie


Mensen die een emotie uiten, richten zich vaak op het uiten van precies die emotie die zij ervaren. Oké, daarna is hij eruit. Maar is dat wat je wilde?

Effectief zijn gaat over het bereiken van een doel. Emoties zelf hebben ook een doel: ze geven jou aan dat het even niet zo lekker gaat met het vervullen van een bepaalde behoefte.

  • Als je boos bent op iemand, wil je waarschijnlijk dat hij meer rekening houdt met jouw grenzen.

  • Als je je buitengesloten voelt, heb je waarschijnlijk behoefte aan de nabijheid van anderen. 
  • En angst is top als het je helpt om te ontsnappen uit bedreigende situaties.

Wil je effectief je emotie uiten, moet je dus op zoek naar de behoefte die achter de emotie zit. Want die verdient de aandacht. Van jou én van je gesprekspartner.

Bijvoorbeeld:

Je partner zet altijd z’n afwas op het aanrecht in plaats van even te bukken en het bordje in de vaatwasser te zetten. Jij wordt daar boos van.

Effectief emotie uiten. Je bent boos omdat je partner nooit ze eigen kopje in de vaatwasser zet.
Kijk, zo kan het ook.


Vergelijk:

“Vind je het goed om wat beter op te letten dat je je spullen meteen opruimt? Ik word er onrustig van als het huis een rommel is en ben bij elkaar opgeteld per dag stiekem best wel veel tijd kwijt aan het opruimen van jouw spullen.”

Met:

“Kun jij nou nooit eens je eigen troep opruimen? Ik ben je schoonmaker niet.”

Persoonlijk reageer ik beter als ik variant 1 aangeboden krijg, dan wanneer iemand variant 2 naar mijn hoofd slingert.

Door te kijken naar de behoefte achter de emotie, maak je het uiten van de emotie constructief. Waarbij constructief natuurlijk niet per se hetzelfde is als ‘leuk’.

Met je bestie naar Frozen II is leuk. Een emotie uiten is meer als je belastingaangifte doen: je kunt gaan zitten wachten tot je er zin in hebt, maar dat moment gaat niet komen. En als je gewoon even door pakt, valt het uiteindelijk meestal best mee. 

2. Neem alvast mee dat je gesprekspartner de situatie waarschijnlijk anders ziet


Jup, laat je waarheidsgevoel maar even los. Je waarneming is namelijk ontzettend beperkt. Altijd. Dat komt alleen al omdat je je aandacht niet op alles tegelijk kunt richten. Kijk maar eens naar het onderstaande filmpje en tel hoe vaak de spelers in het witte shirt de bal naar elkaar overgooien:


Zag je ‘m? Ruim de helft van de mensen ziet niks bijzonders. De opdracht om te tellen zorgt voor tunnelvisie. Zag jij ‘m wel? Probeer deze dan eens:


Je aandacht wordt gestuurd door de bril waarmee je naar een situatie kijkt. En weet je wat echt een super sturende bril is? Een emotie. En tenzij die emotie te maken heeft met verliefdheid, kleurt het beeld niet per se roze.

Probeer dus uit te vinden door welke bril de ander gekeken heeft. En neem mee dat jij zelf ook een bril op had.

Zo zorg je ervoor dat je in hetzelfde team komt te zitten, in plaats van dat de een Team Welles wordt en de ander Team Nietes. Of de een Team Aanval en de ander Team Verdediging.

Bij voorkeur ben je gewoon samen Team Oplossen. Daarvoor moet je zoeken naar gemeenschappelijke grond.

Het kan dus best wel eens zijn dat emoties effectief uiten, gepaard gaat met een stuk minder praten en een stuk meer vragen dan je zou denken. 

Huh, wacht even, maar het ging toch om mij?


Ja. Soort van. Behalve dat het vooral ging om het vervullen van die behoefte die jij blijkbaar hebt. En die gaat misschien wel veel meer om snappen waar de ander vandaan kwam, dan de ander opdringen waarom jij je nou precies zo boos / gekwetst / aangevallen voelde.

Onthoud: het is niet de gebeurtenis zélf die een emotie uitlokt, maar jouw beoordeling van die gebeurtenis. Laat die ander jou dus vooral helpen die gebeurtenis opnieuw te kaderen.

En komt er dan uit dat jij ook iets deed wat de ander niet prettig vond? Zeg jij toch ook gewoon sorry. Fijn dat je dat nu weet. 

3. Leer om de afstand tussen de prikkel en de emotie te vergroten


Als je leert te registreren dat er een emotie gaat komen, dan komt er een soort klein momentum waarin je kunt sturen welke vorm die emotie aan gaat nemen.

  • Dit kunnen fysieke gewaarwordingen zijn. Je hartslag versnelt een beetje. Je bloed stroomt naar je wangen. Misschien voel je wel de neiging om onwillekeurig een beetje verder bij je gesprekspartner vandaan te gaan zitten.

  • Het kan ook zijn, dat je weet dat bepaalde omstandigheden maken dat je prikkelbaarder bent voor emoties. Je hebt slecht geslapen. Je bent in een onverklaarbare doch niet te ontkennen slechte stemming.

  • Of je signaleert dat een bepaald type situatie voor jou een extra gevoeligheid draagt. Je kunt bijvoorbeeld ontzettend slecht tegen autoriteit. Of als iemand niet naar je luistert.


Dit type zelfkennis helpt je om een heel klein beetje ruimte te maken tussen de prikkel die een bepaalde emotie prikkelt en jouw emotionele reactie.

Hoe leer ik dat?

  • Door er een gewoonte van te maken om te reflecteren op je eigen gedrag.

  • Met behulp van mindfulness en meditatie kun je leren om met meer afstand te kijken naar je eigen gedachten en emotie.

4 Houd gedrag en intentie altijd uit elkaar 


Mensen doen dingen die jij vervelend vindt. Dat klopt. Waarschijnlijk doe jij ook een hoop dingen die andere mensen vervelend vinden.

Maar ga na bij jezelf: hoe vaak heb jij precies de intentie om iets te doen dat anderen vervelend vinden? Hoe vaak wil jij dat iemand anders boos, verdrietig of onzeker wordt van iets dat jij doet of zegt?

Ik ken jou niet, maar ik durf toch in te zetten op: bijna nooit.

En ik durf ook in te zetten op dat jij daarin vooral heel erg doorsnee bent en dat dat ook geldt voor vrijwel iedereen die jij kent.

De intentie van een ander is niet om jou te raken met zijn gedrag. Ik zal het je nog sterker vertellen: die ander heeft wel iets beters te doen.

De meest waarschijnlijke situatie is dat de intentie iets heel anders was, maar dat het gedrag toch ten koste ging van jou. Als een soort bijkomende schade. 

Bijvoorbeeld:

  • Je baas is nogal van het micromanagement. Jij krijgt hierdoor het gevoel dat hij vindt dat jij je werk niet goed doet. Dat levert jou een hoop irritatie.
  • Je baas vindt dat jij heel goed bent in je werk. Hij heeft alleen moeite met loslaten en vindt het heel fijn om mensen te helpen.

Praten over intenties, maakt het gesprek vaak constructiever.

Je naar je baas toe verdedigen dat je je werk goed doet, heeft bijvoorbeeld helemaal geen zin. Want daar zit voor hem helemaal geen probleem.

Hoe meer je leert te reageren op wat iemand bedoelt met het gedrag in plaats van op het gedrag zelf, hoe constructiever je emoties worden. 

Kortom, effectief emotie uiten vraagt om:


1. Focus je op de behoefte die achter je emotie zit.

2. Sluit aan bij de beleving van je gesprekspartner.

3. Leer om je emotionele reactie te verdragen.

4. Verwar het gedrag van de ander niet met zijn intentie (en maak de intentie belangrijker).

Lees ook: deze 4 simpele leefregels van de oude Tolteken maken je leven een stuk eenvoudiger 

Share on pinterest
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
Share on facebook
Share on whatsapp
Share on pocket
.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *